Thủ đô Tokyo, truyền thống và hiện đại – P1

Cho đến thế kỷ XVII Edo chưa là kinh đô nhưng đã là thành phố lớn (1,4 triệu dân vào năm 1787), khi đó triều đình Nhật Bản vẫn đóng ở Kyoto, nhưng thực quyền thống trị lại nằm trong tay các tướng lĩnh và võ sĩ đạo ở Edo, như vậy trẽn thực tế Edo là trung tâm chính trị của cả nước. Năm 1868, cuộc cải cách của vua Minh Trị chấm dứt quyền cai trị cũ ở Edo và đã dời thủ đô về Edo, đổi tên thành Tokyo, từ đó Tokyo là thủ đô cũa Nhật Bản.

Sau cuộc cải cách của Minh Trị, nền kinh tế của Nhật bản phát triển nhanh chóng, hấp thụ kỹ thuật tiên tiến từ các nước phương Tây, Nhật đã tạo dựng được các ngành công nghiệp dệt, quân sự, đóng tầu, xi măng,làm giấy và in ấn. Năm 1870, Nhật Bản xây dựng tuyến đường sắt đầu tiên dài 30 km nối liền Tokyo và Yokohama, vai trò trung tâm chính trị, Văn hóa của Tokyo đã nổi bật, tuy về mặt sản xuất công nghiệp vẫn còn kém Osaka.

Thủ đô Tokyo, truyền thống và hiện đại - P1 1

Bản đố Hoàng Cung (Imperial Palace), vị trí cũ của thành Edo.

Sau đó chính phủ trung ương tăng cường việc quản lý kinh tế toàn quốc và vai trò kinh tế của Tokyo tăng lên. Cho đến chiến tranh thế giới lần thứ nhất thì công nghiệp Nhật Bản đã rất phát triển, số nhà máy năm 1920 đã tăng lên 45.600 và số người làm việc từ 821.000 người năm 1909 tăng lên đến 1.758.000 người, số nhà máy ở Tokyo so với tổng số nhà máy toàn quốc từ 10,3% tăng lên 11,1%, số người làm việc từ 10,6% tăng lên đến 11,2%. Tuy nhiên trận động đất năm 1923 gây thiệt hại nặng nề cho Tokyo về người và của nên trung tâm kinh tế toàn quốc chuyển về Osaka .

Năm 1930, số người làm trong ngành công nghiệp ở Tokyo giảm đi hơn 20.000 người chỉ còn chiếm 10,4% tổng sô’ lao động cả nước. Từ những năm 30, Nhật Bản thực hiện chủ nghĩa quân phiệt cũng làm cho Tokyo phát triển với tốc độ cao. Năm 1940 số dân Tokyo đạt 7,35 triệu, cao nhất so với thời kỳ trước Chiến trang thế giới lần thứ hai. Chiến tranh đã gây thiệt hại nặng nề và trong thời gian quân quản của quân đội Mỹ thì số dân Tokyo giảm nhiều, cuối năm 1954 chì còn 2,78 triệu người và nên kinh tế cũng bị suy sụp.

Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, nền kinh tế Nhật Bản lại tăng trưởng nhanh và Tokyo cũng đạt mức phát triển chưa từng có. Vào năm 1962 dân cư đã vượt con số 10 triệu, trở thành một trong những thành phố phồn vinh và sầm uất nhất thế giới. Nếu tính cả những vùng đất phụ ở xung quanh thì Tokyo có diện tích trên 36.000 km2 và dân số trên 39 triệu, riêng khu vực nội thành là 591 km2 và dân số là 9 triệu người. Sự phát triển của Tokyo có tác dụng thúc đẩy sự phát triển chung của Nhật Bản về các mặt chính trị và kinh tế xã hội, cùng với Yokohama tạo thành “khu công nghiệp Tokyo – Yokohama” lớn nhất Nhật Bản cũng như châu Á. Tokyo còn là một trung tâm tài chính chủ yếu của thế giới, với rất nhiều ngân hàng lớn của Nhật Bản và của thế giới. Kinh tế Nhật Bản phát triển với tốc độ cao nhờ công nghiệp tăng trưởng nên dân cư tăng nhanh và không gian đô thị cũng mở rộng. Từ năm 1965 việc xây dựng nhà ở lan ra ngoại thành phía Tây của thành phố tới các huyện lân cận cách xa Tokyo 30 – 40 km

Là trung tâm văn hóa, giáo dục của toàn quốc, Tokyo tập trung 17% trường cao đẳng và đại học 27% sinh viên toàn quốc. Nhiều trường đại học nổi tiếng như Đại học Oaseda, Đại học Tokyo, Đại học Keio, Đại học Minh Trị, Đại học pháp lý Hoxay, rất nhiều trường đại học chuyên ngành gắn kết với các viện khoa học. Tokyo cũng là trung tâm thông tin về khoa học kỹ thuật và kinh tê’ trong và ngoài nước. Từ năm 1958, Tokyo đã xây dựng 3 trung tâm mới là khu Xinjuku, khu Xibuia, và khu Ikebokuro, để tránh tình trạng các hoạt động tập trung quá mức vào các trung tâm cũ. Ginza là khu thương mại sầm uất nhất Tokyo. Đại lộ Ginza dài 1,5 km nằm gần cảng Tokyo và ga xe lửa, đã trở thành tuyến đường phố buôn bán náo nhiệt với các cửa hàng cửa hiệu chen chúc. Ở Tokyo, bên cạnh nhưng cao ốc đổ sộ, vẫn tồn tại một Tokyo cũ với những ngôi nhà bằng gỗ, các cửa hiệu nhỏ các quán trọ. Nét đặc sắc của Tokyo là sự kết hợp hài hòa nhịp sống hiện đại với nét sinh hoạt truyền thống đã có bao đời của người dân Nhật Bản.

Tại trung tâm Tokyo hiện đại có một không gian xanh lớn với những tòa nhà thâm nghiêm trầm mặc, đó là khu cung điện Hoàng gia. Nơi ở và làm việc của các thê’ hệ Nhật hoàng thể hiện mối liên hệ giữa quá khứ và hiện tại. Hoàng cung được ngăn cách với bên ngoài bằng một bức tường đá xung quanh có hào nước bao bọc chu vi khoảng 5km.
Nơi ở của Hoàng Gia là vị trí cũ của thành Edo nhà cửa và các cung điện được chỉnh trang và vẫn giữ vẻ nguy nga tráng lệ như xưa.

Thủ đô Tokyo, truyền thống và hiện đại - P1 1
Toàn cảnh vườn Hoàng Cung

Hoàng Cung

Ngày nay Hoàng Cung là một tổng thế kiến trúc rộng lớn, nằm giữa một rừng cây xanh có vai trò “lá phổi” cho cả Thành phố Tokyo. Phần lớn diện tích trong khu vực dành cho nhân dân đến nghỉ ngơi, vui chơi và ngắm cảnh.

Bao quanh tổng thế kiến trúc Hoàng Cung là hào nước có nhiều cầu bắc qua. Vườn hoa, cây cảnh và kiến trúc Hoàng Cung mang dấu ấn rõ nét nghệ thuật kiến trúc nhật bản.
Trong cảnh quan đô thị Tokyo luôn có sự hiện diện của các dấu ấn nghệ thuật truyền thống Nhật Bản được thấy rõ trong cách tạo vườn cảnh và được lưu giữ trên những dòng nước, cây cầu và những lùm cây được chăm sóc chu đáo. Nhật Bản là nơi dễ gặp cảnh tương phản giữa hình ảnh truyền thống nên thơ, ví dụ một cổng đền trên nền núi Phú Sĩ phía xa, với sự sôi động của một đô thị siêu hiện đại.

Kiến trúc tín ngưỡng có vai trò quan trọng trong cảnh quan đô thị Tokyo. Một loại hình kiến trúc hay gặp trong các chốn linh thiêng là kiến trúc cổng mang tên Torii. Đây là một loại cổng lễ nghi thường đặt phía trước các ngôi đền Thần Đạo. Khách thăm viếng đi qua cổng biết là mình đã đi vào nơi hành đạo từ đó giữ thái độ trang nghiêm, thành kính.
Hoàng đế Minh Trị được tôn thờ là người có công đưa đất nước bước vào thời hiện đại. Đây là thời kỳ đất nước Nhật Bản có những bước phát triển vượt bậc để có thể sánh cùng các cường quốc năm châu. Một ngôi đền trên khu đất rộng rãi ở phía Tây trung tâm thủ đô được dựng để thờ ông. Khu đền trở thành nơi có cảnh quan đẹp, luôn có nhiều khách thăm viếng.

Ngôi đền Asakusa Kannon có quy mô rất lớn nằm về phía Đông trung tâm thủ đô. Đền được hình thành từ thế kỷ 7 đến chiến tranh thế giới thứ hai thì bị phá hủy và được xây dựng lại bể thế như hiện nay. Truyền thuyết kể lại rằng ngôi đền được dựng để thờ bức tượng thần bằng vàng do dân chài lưới vớt được ỏ cửa sông. Tổng thể kiến trúc đền gồm ngôi đền chính gần với tòa tháp có kiến trúc rất đẹp, được xem như một biểu tượng của thủ đô Tokyo.

Nhà ở vườn cảnh là nơi thể hiện rõ nghệ thuật truyền thống Nhật Bản. Tại những khu phố cũ vẫn có nhiều nhà ở bình dị của người dân Nhật Bản là nơi đất chật người đông, nhà ở thường nhỏ và xinh xắn được tạo dựng tinh tế với bộ khung gỗ, đường nét thanh thoát và không trang trí rườm rà. Môi trường vệ sinh được chăm sóc chu đáo. Vài chậu cây, khóm hoa tô điểm nét mộc mạc của không gian sống trên đường phố cũ.

Nhà chung cư được xây dựng nhiều ở các vùng ngoại vi thành phố. Nhà ở có nhiều quy mô khác nhau, được gắn kết khéo léo vào cảnh quan tự nhiên của khu vực, giúp cho người dân được sống hài hòa với thiên nhiên. Giữ vệ sinh trong nhà ở và nơi công cộng là đức tính nổi bật của người dân Nhật Bản.
Các đường phố là một bộ phận quan trọng của cảnh quan đô thị. Ở Tokyo cảnh quan này được chăm sóc chu đáo.