Thủ đô Bangkok – P3

Bangkok vào nửa cuối thế kỷ XX

Kể từ năm 1932, Thái lan chuyển sang chế độ quân chủ lập hiến. Sự thay đổi về tính chất chính trị có những tác dụng nhất định trong việc phát triển và đổi mới xã hội, nhưng trong thời kỳ này việc xây dựng ở Bangkok phát triển không nhiều. Việc xây dựng cơ bản tập trung vào một số kế hoạch phát triển kỹ thuật hạ tầng mà chủ yếu là xây dựng một số tuyến đường giao thông nối Bangkok với các địa phương khác: đường Sukhumvít nối với các địa phương ở phía đỏng, đường Phahonlyothin nối với các địa phương ở phía Bắc, và đường Charan Sanitvong nối với các địa phương ở phía Nam. Thời kỳ này cũng bắt đầu có những kế hoạch phát triển đất nước, kế hoạch đấu tiên được bắt đầu từ năm 1957 và được xây dựng cho từng thời kỳ 5 năm. Những kế hoạch này nhằm chuyển đổi nền kinh tế Thái lan từ chỗ dựa chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế trên cơ sở sản xuất công nghiệp. Từ đó đã kéo theo những chuyển biến về mặt xã hội, một bộ phận đông đảo dân cư ở các địa phương đã kéo về Bangkok và làm cho đô thị phình to lên nhanh chóng. Mặt khác các nguốn vốn đầu tư ở trong nước cũng như ở nước ngoài đã tập trung chủ yếu vào Bangkok. Có tới quá nửa số vốn đầu tư này đã được tập trung tại Bangkok và từ đó người ta thấy có hiện tượng Bangkok trở thành một loại đỏ thị phát triển vượt bậc (primate city). Trong hệ thống đô thị của Thái lan, Bangkok trở nên có vai trò đặc biệt quan trọng, vượt xa tất cả các đô thị khác, đô thị này có qui mô lốn hơn đô thị lớn thứ hai sau nó là Chiềng mai tới vài chục lần và như vậy Thái lan trở thành nước có hiện tượng phát triển đô thị độc cực rất rõ nét. Trong khoảng 80 năm đẩu của thế kỷ XX, Bangkok đã mở rộng rất lớn: diện tích thành phố đã tăng từ 300km2 lên tới 1,569km2 với số dân từ 46 vạn người lên đến 5,2 triệu người.

Do tình trạng dân cư kéo về đòng nên trong khu vực đô thị cũ Rattanakosin cũng trở nên chật chội nên nhà nước đã phải có chính sách hạn chế việc xây dựng ở trong khu vực này, đặc biệt là phần xây dựng công nghiệp đã bị hạn chế. Ngoài ra các công trình xây dựng khác cũng bị giới hạn về qui mô, có qui định về giới hạn chiều cao công trình ở đây không quá 16 mét và phải đảm bảo có ít nhất 20% đất đai dành cho các không gian trống.

Kể từ kế hoạch nhà nước về phát triển kinh tế xã hội 5 năm lần thứ năm và thứ sáu (1982 đến 1991), vùng xây dựng đô thị của thủ đỏ Bangkok đã được phát triển nhanh chóng do sự phát triển các cơ sở kinh tế của Thái Lan cũng như của nước ngoài. Nhiều nước ở vùng châu Á đã đầu tư vào Thái Lan và chủ yếu là tập trung ở Bangkok, làm cho vùng ngoại vi Bangkok đã có nhiều dự án lớn về xây dựng các nhà máy, trụ sở làm việc, nhà ở cũng như các cơ sở dịch vụ khách sạn và các cơ sở giải trí khác như các sân gôn. Sau đây là các sô’ liệu thể hiện sự biến đổi của Bangkok (trong phạm vi giới hạn hành chính) của thời kỳ 1960-1990.

Thủ đô Bangkok - P3 1

Đến nay Bangkok là một trung tâm lớn về nhiều mặt của Thái Lan.
Là trung tâm kinh tế, Bangkok trước hết là một thành phố công nghiệp lớn. Nơi đây tập trung nhiều xí nghiệp lớn thuộc nhiều ngành công nghiệp: chế biến thực phẩm, dệt, điện, vật liệu xây dựng…
Trước chiến tranh thế giới thứ hai và vào những năm đầu sau chiến tranh, phần lớn các nhà máy chế biến của Thái Lan chủ yếu tập trung tại Bangkok. Về công nghiệp đường, chỉ riêng ở khu vực Bangkok có tới gần nửa số các nhà máy lớn (20 trong số 48) và nhiều xí nghiệp nhỏ khác.

Bangkok cũng giữ vai trò chủ chốt vể sản xuất và tiêu thụ điện năng. Năm 1960, thành phố sản xuất 91,8 nghìn kW trong số 156,4 nghìn kW và tiêu thụ tới 47% sản lượng điện cả nước. Giờ đây, tỷ trọng này có thay đổi nhưng vai trò chủ chốt vẫn thuộc về Bangkok, nơi hoạt động của hai nhà máy nhiệt điện lớn nhất đất nước là Bắc và Nam Bangkok.

Bangkok có nhà máy lọc dầu, nhà máy chế biến phân hoá học, nhà máy thủy tinh và nhiều nhà máy khác. Hơn một nửa các nhà máy sơn của Thái Lan là tập trung ở Bangkok, ở ngoại ô Bangkok có nhà máy xi măng.

Tuy nhiên, từ sau 1976 chính quyền Bangkok đã không cho phép xây dựng những nhà máy, xí nghiệp công nghiệp mới tại Bangkok. Thay vào đó là việc mở mang các dịch vụ thương mại và khu nghỉ ngơi, giải trí.

Về dịch vụ tài chính, Bangkok là trung tâm tài chính lớn, nơi đặt trụ sở của 1/3 các ngân hàng Thái Lan và trữ hơn 3/4 toàn bộ số tiền gửi ngân hàng. Hệ thống này bao gồm Ngân hàng quốc gia Thái Lan, 30 ngân hàng thương mại, trong đó có 14 ngân hàng của nước ngoài, Ngân hàng tiết kiệm quốc gia, Tổ hợp tài chính công nghiệp Thái (The Industrial Finance Corporation of Thái, IFTC). Lớn nhất là ngân hàng Bangkok với vốn pháp định tới cuối năm 1985 là 9,6 tỷ USD.

Về nhà ở, người dân Bangkok trước đây thích sống quần tụ trong mối quan hệ họ hàng thân thích, từ đầu phố đến cuối phố đều là họ hàng anh em, cô bác. Nay vẫn còn khu phố kiểu này là khu Bang Kapi. Đây là lối sống theo truyền thống của người Thái vốn rất phổ biến ở nông thốn. Ngày nay lối sống hiện đại là làm thay đổi quan niệm ấy, nhất là ở lớp trẻ. Do nhu cầu về nhà ở tăng nên việc mua đất đai để dựng nhà ở kiểu mới cũng đã làm thay đổi bộ mặt của thủ đỏ. Nhà biệt thự với các khu đất riêng biệt chiếm nhiều đất đã không còn thích hợp với số đông. Điều đó đã buộc họ quen dần với kiểu nhà dãy liền mái và nhà chung cư. Để tránh việc xây dựng nhà mặt phố ngổn ngang, chính quyền thành phố Bangkok đã thành lập 69 Ban quản lý quy hoạch nhà ở và 8 tổ chức quản lý nhà cấp cao hơn hoạt động liên kết nhịp nhàng với ngành xây dựng. Khắp Bangkok, ngoài nhũng phố có nhiều công sở, phố nào cũng đểu có nhiều nhà cao tầng với tầng trệt là các cửa hàng phụ vụ mọi đối tượng. Còn các tầng lầu thường để cho thuê, người thuê phần lớn là các gia đình công nhân và các viên chức nhỏ, cũng có cả các gia đình nghèo.