Thủ đô Bangkok – P1

Bangkok nằm trên châu thổ sông Mê Nam (Chao Phraya), là con sông quan trọng nhất của Thái Lan. Bangkok là tên thường gọi theo cách của người phương Tây, còn chính người Thái gọi thủ đô của mình bằng một tên rất dài (27 từ) nhưng thường được gọi tắt là Krung Thep có nghĩa là Thành phố thiên thần. Tên này được dùng để chỉ lãnh thổ của thủ đô hiện nay nằm ở hai bờ sông Chao Phraya, Bangkok thường dùng để chỉ phần đô thị ở bờ phía Đông, phần đô thị ở bờ phía Tây được gọi là Thon Buri. cả hai phần này tạo nên toàn bộ vùng đô thị thủ đô trong đó phần phía Đỏng chiếm phần lớn được xây dựng hiện đại và là bộ phận chũ yếu của đô thị. Thủ đô Bangkok cách bờ biển (vịnh Thái Lan) 40 km.

Thủ đô Bangkok - P1 1
Tòa nhà Hoàng Cung

Bangkok trở thành thủ đô chính thức của Thái Lan từ năm 1782 khi vua Rama I lên ngôi (thay cho Phya Taksin được coi là vị vua cuối của triều đại trước đóng ở Autthia). Vua Rama I là người mở đầu triều đại Chakri, cũng là người đã chuyển hoàng cung lúc đầu được đặt ở phía bờ Tây (Thon Buri) sang phía bờ Đông tức Bangkok ngày nay. Việc chuyển thủ phủ từ bờ Tây sang bờ Đông của vua Rama I đã mang tính chiến lược quan trọng và đã đặt cơ sở cho sự phát triển của thủ đô rộng lớn về sau. Với ước muốn xây dựng thủ đô mới không thua kém kinh đô cũ là Autthia, các đời vua từ Rama I trở đi đều không ngừng xây dựng các công trình quan trọng tại thủ đô mới này và đã làm cho Bangkok đi vào giai đoạn phát triển đỏ thị hiện đại trong một thời gian tương đối ngắn.

Quá trình phát triển của đô thị Bangkok bao gồm phần phát triển khu đô thị cổ (Krung Rattanakosin hay Krung Thep) và phần phát triển mới ở thời kỳ hiện đại. Riêng về phần khu đô thị cổ của Bangkok, quá trình phát triển gồm các giai đoạn như sau:

Thời kỳ vương quốc Autthia (thê kỷ XIV – XVIII)

Trong thời kỳ tồn tại của vương quốc Autthia (1350 – 1782) thì ở vùng Bangkok ngày nay khi còn là một làng đánh cá nhỏ nằm ở phía bờ tây sông Chao Phraya. Ngôi làng có tên Bang Makok, mang ý nghĩa là một thôn ấp ven sông (Bang) có trồng nhiều cây mận (Makok), từ đó sau thành tên Bangkok. Dòng chảy của sông Chao Phraya có sự thay đổi lớn khi vua Chairachatirat (1534-1546) cho đào một đoạn kênh để nối một dòng thẳng qua một khúc cong của sông Chao Phraya. Đoạn kênh này có tác dụng rút ngắn đoạn đường thuỷ trên sông nối liền từ vịnh Xiêm tới kinh đô Autthia, đồng thời tạo nên một đoạn hào bao bọc khu vực Thonburi. Đoạn kênh này về sau đã trở thành dòng chính của sông Chao Phraya bớt quanh co hơn trước. Từ đó sông trở thành một nơi giao lưu quan trọng ở vùng phía nam của Thái lan. Vùng bờ sông được phát triển trên bến dưới thuyền và ở bờ sông đã mọc lên những trạm thu thuê’ đối với thuyền bè qua lại. Vào lúc này đã có nhiều người Hoa đến làm ăn sinh sống ở hai bên bờ sông.
Tại phía bờ trái của sông Chao Phraya, vua Taksin (triều vua cuối cùng của triều đại Autthia) có cho xây dựng những công sự để tạo nên một kinh đô mới được bao bọc bởi những dòng sông và kênh mương. Đây là vùng đất thấp và nhà cửa của dân cư còn nghèo nàn lụp xụp. Tuy nhiên tại đây cũng đã mọc lên một số ngôi chùa của người Thái và người Hoa.

Giai đoạn Thonburi (1769 – 1782)

Vào năm 1769, sau khi vương quốc Autthia bị lật đổ và kinh đô Autthia bị người Myanma tàn phá, vua Taksin đã cho củng cố vùng Thonburi để tạo nên kinh đỏ của mình. Từ đó Thonburi được phát triển với nhiều công trình xây dựng mới và cũng được đào thêm những kênh mới. Trong khi đó ở phía bờ đông cũng phát triển những khu dân cư và có nhiều ngôi chùa quan trọng đã được xây dựng như các ngôi chùa Vat Po, Vat Mahathat, Vat Bang Lampu. Con kênh được đào ở Thonburi vào thời kỳ cuối của vua Taksin là kênh Klong Lo. Nhà cửa của dân cư vào giai đoạn này, trong đó có nhiều nhà của người Hoa còn là những công trình xây dựng đơn giản bằng vật liệu tre gỗ, phẩn lớn là nhà sàn và ở vùng ngập nước là nhà trên cọc.

Thời kỳ đẩu xây dụng khu đô thị cổ Rattanakosin (1782 – 1851)

Đây là thời kỳ xây dựng rực rỡ của Bangkok vào thời trị vì của các vua Rama I, II, III nhằm tạo ra một kinh đô “Autthia mới”. Vào năm 1782,vua Rama I đã quyết định chuyển dời kinh đô từ Thonburi ở phía bờ Tây sang phía bờ đông sông Chao Phraya và mở ra một thời kỳ xây dựng quan trọng của Bangkok với nhiều công trình quan trọng còn lại đến ngày nay như khu vực Hoàng cung và ngôi chùa Vat Phra Keo. Vào cuối thời Rama I, toàn bộ khu vực phía Đỏng đã có tường thành bao bọc kinh đô được xây dựng cao tới 4 mét, dày 3 mét và có chiều dài 7 km men theo bờ sông và dòng kênh Ong Ang. Diện tích khu vực kinh đô được tường thành bao bọc rộng tới 2,4 km vuông và có 63 cổng ra vào cùng với 15 pháo đài đồn trú.

Vào thời các vua Rama II (1809 – 1851) và Rama III (1824 – 1851) cũng đã xây dựng nhiều ngôi chùa quan trọng ở cả 2 bờ của sông Chao Phraya như các ngôi chùa Vat Arun, Vat Yang Naoa, Vat Buon Nioet, Vat Suthat. Dân cư cũng chuyển tới sinh sống nhiều hơn ở phía bờ đông của sông Chao Phraya và nhiều khu vực buôn bán tấp nập đã được phát tiển dọc theo các con kênh Klong Bang Luang, Klong Bang kok Noi, và Klong Mon. Như vậy ngay từ khi mới thành lập, Bangkok đã nổi lên với những nét độc đáo với kiến trúc khu Hoàng Cung rộng lớn và đổ sộ thể hiện hai thứ quyền lực: Quyền lực thế tục và quyền lực tinh thần. Bên ngoài khu Hoàng Cung, trải dài hai bờ sông là các dãy nhà sàn bằng gỗ mái nhọn của kiến trúc truyền thống. Xen vào đó là mái chùa cao và nhọn, nhiều trang trí trạm khắc bằng gỗ, khảm ngọc, khảm trai hoặc rát vàng óng ánh. Chùa không phải là nơi mọi người đến thờ cúng, cầu kinh mà còn có vai trò như một trường học, thư viện. Vào thời trị vì của mình, vua Rama II đã có công xây dựng thêm 9 ngôi chùa mới và tu sửa 60 ngôi chùa cũ. Đổng thời ông cho nạo vét và đào thêm 1 con kênh thông ra biển tạo điều kiện cho việc mở cửa thông thương với bên ngoài và lại tiện lợi cho việc chuyên chở vũ khí trong cuộc chiến tranh với người Khơme. Chính con kênh này cũng đã đóng vai trò quan trọng ngăn chặn cuộc xâm lăng từ hướng biển vào Bangkok.