Các phong cách kiến trúc truyền thống Thái Lan – P2

Phong cách Autthia (giữa thê kỷ XIV – giữa thê kỷ XVIII)

Việc thành lập vương quốc Autthia vào năm 1350, cùng với sự thống nhất của đất nước đã mở ra một giai đoạn nghệ thuật quan trọng với sự hòa trộn của nhiều phong cách nghệ thuật đã được phát triển trong các thời kỳ trước. Nghệ thuật Autthia kéo dài từ giữa thế kỷ XIV cho đến khi vương quốc này bị Myanma xâm chiếm vào năm 1767. Trên cơ sở phát huy những truyền thống của nghệ thuật uthong, vào năm 1458 vua Bõrôm T’raylocanat do đúc những tượng đồng thể hiện các kiếp sinh thành của đạo Phật và được coi là những tác phẩm phản ánh thời kỳ chuyển tiếp từ phong cách uthong sang phong cách Autthia. Cho đến khi vua Bỏrôm T’raylocanat sát nhập Xukhôthai vào vương quốc mình vào giữa thế kỷ XIV thì ảnh hưởng của nghệ thuật Xukhôthai được phát triển mạnh mẽ ở Autthia.

Từ thế kỷ XVI, nghệ thuật của Thái ở Autthia có xu hướng mô phỏng nghệ thuật điêu khắc của Ăngco, đặc biệt là các công trình được thực hiện ở Lòpburi (kinh đô thứ hai của vương triều Autthia). Ở thời kỳ này, các tượng Phật được mang nhiều trang sức và y phục được diễn tả nhẹ nhàng hơn, tạo nên những hình ảnh nghệ thuật rất đặc sắc. Suốt hơn một thế kỷ, từ khi vua uthong lập ra vương quốc Autthia cho đến thời vua Bôrôm T’raybocanat thì kiến trúc Thái Lan vẫn mang phong cách chủ yếu của thời uthong và Lôpburi. Tuy nhiên, về tạo hình nghệ thuật cũng có những bước phát triển cao hơn, được thể hiện trên các Prang ở đền Vat Puthaisavan và ở đền Siratatra được xây dựng tại Autthia và ở Pitsnulok.

Từ giữa thế kỷ XV, ảnh hưởng của kiến trúc Xukhôthai tại Autthia có những dấu hiệu rõ nét nhất, được thể hiện trên các công trình kiểu tháp tròn rất phổ biến ở Xukhôthai. Những kiến trúc điển hình chịu ảnh hưởng Xukhôthai được xây dựng ở Autthia là các tháp lớn ở Vat Pra Si Sanpet và ở Vat Zai Chamongkhon. Tuy nhiên, không chỉ đơn thuần chịu ảnh hưởng của phong cách cũ mà nghệ thuật Autthia cũng có những phát triển mới như việc bổ sung hàng cột bao quanh ở phần trên của thân tháp.

Từ thế kỷ XVII, sau khi chinh phục Ăng co thì nghệ thuật kiến trúc của Thái Lan lại phát triển các mô hình đền tháp của Kh’me, thậm chí vua Pra Sattong còn cho xây dựng cả một mô hình thu nhỏ của Ăngco Vat trên sông Sac. Một nét tiêu biểu của nghệ thuật kiến trúc thời kỳ Autthia còn được lưu giữ tới ngày nay là loại kiến trúc bằng gỗ, đặc biệt là những ngôi chùa thờ Phật. Đó là những ngôi chùa có nền cao, nhiều đoạn gấp khúc với bộ mái cong nhiều lớp và có các khoang tường được trổ thủng tạo thành những cửa sổ nhọn đầu. Vào thời vua Patracha (1688 – 1702), trong nhiều kiến trúc đã có sử dụng ngói men. về nghệ thuật tạo hình của thời kỳ này được phát triển một thể loại mới là các tranh tường, mà nay còn giữ lại tại nhiều chùa, tháp ở Autthia. Đó là những bức tranh miêu tả những hình ảnh của tôn giáo, tranh tường cổ nhất còn được giữ lại tới nay là ở ngôi chùa Vat Chetupon ở phía Nam Xukhỏthai và tại ngôi đền Vat Chedi Chettheu ở Sisatchanalai .

Phong cách Băng Cốc (cuối thế kỷ XVIII – đẩu thê kỷ XX)

Cùng với việc chuyển rời kinh đô về Bangkok vào năm 1782, thì cũng có một phong cách nghệ thuật được mở ra và mang tên địa phương này. Vua Rama I (1782 – 1809) đã cho thu gom từ các địa phương ở Thái Lan rất nhiều tượng đồng và dựa theo các khuôn mẫu đó đã làm ra rất nhiều tượng mới, được bày đặt tại các ngôi chùa ở Bangkok. Có khá nhiều tượng còn mang phong cách Autthia hoặc những đường nét của nghệ thuật uthong. Vào các đời vua sau, nghệ thuật tượng Phật vẫn được phát triển nhưng vẫn giữ những đường nét cơ bản của những thời kỳ trước. Cho đến thời vua Mông Kut (Rama IV, 1851 – 1868) thì việc sáng tạo tượng Phật có một số nét mới theo hướng diễn đạt hình ảnh người nhiều hơn. Đó là những pho tượng khá nổi tiếng của thời kỳ này ở Pra Samputthaya và Pra Nirantarai. Vào thời vua Chulalongkon (Rama V, 1868 – 1910), việc sáng tạo tượng Phật lại có xu hướng quay về với hình tượng Phật thời cổ.

Về hội họa, nghệ thuật Bangkok vẫn tiếp tục truyền thống của những giai đoạn trước với rất nhiều tranh tường có giá trị. về kiến trúc của thời kỳ Bangkok ở giai đoạn đầu vẫn phổ biến là các dạng tháp Prang và Chedi. Có những công trình tiêu biểu của thời kỳ này được xây dựng ở Thônburi như Vat Pakhang, hoặc các tháp ở Vat Chetupon và Vat Pô đều ở Bangkok.

Vua Môngkut là một người sùng bái Đạo Phật và rất thích kiểu kiến trúc Xukhôthai nên ông đã đưa về vùng Bangkok những kiểu tháp tròn. Bên cạnh các loại kiến trúc chùa, tháp thì kiến trúc gỗ của thời kỳ này cũng được phát triển và có mang một số ảnh hưởng của nghệ thuật Trung Quốc, tiêu biểu là các điện thờ và các giảng đường của Vat Rachaôrôt và ở Vat Theptida. Ở những kiến trúc này, một số hình ảnh trang trí mái kiểu Thái đã giảm đi, cột được xây dựng hình vuông và không có trang trí ở đẩu cột. Tuy nhiên, trong kiến trúc dân gian thì những kiểu cấu tạo truyền thống của ngôi nhà gỗ Thái Lan vẫn được phát huy và còn để lại nhiều dấu tích cho đến ngày nay.