Tây Kinh Kyoto – P2

Nghệ thuật vườn cảnh

Trong kiến trúc Nhật Bản, vườn và nhà nằm trong một tổng thể thống nhất, không gian kiến trúc nhà ở Nhật Bản đặc trưng bởi tính liên tục và tính uyển chuyển các hình, mảng và khối. Nội thất nhà và sân bên ngoài xen nhau, nha và vườn xâm nhập vào nhau. Họ quan tâm sự duyên dáng, tế nhị bên trong hơn là cái tráng lệ bên ngoài. Vườn của Nhật Bản là một công trình nghệ thuật độc đáo, đó thực sự là một loài hình điêu khắc trên mặt đất, tôn trọng mặt đất nguyên thủy. Vườn là một nơi để trầm tư, thiên nhiên ở đây được nghệ thuật sắp xếp và mang ý nghĩa tượng trưng. Một gốc cây, một hòn đá, một vũng nước hay một cái thác nhỏ vv…cũng đủ gợi lên hình ảnh của cả vũ trụ. Vườn thiền không có màu sắc rực rỡ hay những mảng hoa lộng lẫy. Thảo đường để uống trà không lộ ra ngoài mà bị lá cây che khuất đến một nửa. Các phiến đá đặt lên lối đi không xếp thành hàng mà được sắp đặt tự nhiên, bao quanh các phiến đá là rêu phong hay cỏ dại.

Tại khu vực ngoại ô phía Tây Kyoto có những khu vườn rêu kỳ diệu Saiho- ji. Đây là một khu rừng rậm có lối đi uốn quanh một thảm địa y xanh rờn, dẫn tới một dải nước lung linh, một cái hồ có hình chữ “tâm”. Thảm rêu xanh bao phủ trên những lốp đá và đất, từng mảng rêu với những mầm nhú như những bông hoa nhỏ đủ mầu sắc, có tới 120 loài rêu khác nhau sinh sôi nảy nở, đây là vườn của một ngôi đền Phật giáo. Đền được xây dựng từ thế kỷ VIII, đến năm 1339, Musô Kokushi, một tu sĩ Thiền giáo đã xây dựng lại ngôi đền cho phù hợp với thẩm mỹ Thiền giáo thời Trung cổ.

Tây Kinh Kyoto - P2 1
Vườn khô (hoặc vườn đá) Ryoanji

Musô xây dựng những khu vườn để dạo chơi tại Saiho-ji, giống như những khu vườn của các nhà quý tộc Nhật Bản. Vườn Saiho-ji mở ra một viễn cảnh luôn luôn thay đổi để con người trầm tư, suy nghĩ trong lúc đi dạo: một bụi tre, một phiến đá rêu phủ, một hòn đá tảng được kê đặt cẩn thận, gây ấn tượng là một thác núi, không có nước, đầy tính ảo giác và tượng trưng. Trên lối đi, mọi cảnh vật luôn đổi thay rất phong phú, gợi cho người vãn cảnh, cảm giác hấp dẫn, luôn luôn nhìn thấy cái mới, cái lớn trong cái nhỏ, dường như toàn bộ vũ trụ hiện ra trong khuôn viên của khu vườn. Vườn Thiền của Tu viện Ryoan-ji tạo dựng từ nửa đầu thế kỷ XVI là một loại vườn Thiền thể hiện rõ những đặc điểm của vườn Nhật Bản truyền thống, như: tiểu đảo, cầu nhỏ và hồ, có thể ngắm nhìn từ mọi phía đồng thời mang ý nghĩa tượng trưng.

Người ta thay nước bằng cát hoặc sỏi vàng cũng như bố trí các phiến đá phẳng để tượng trưng cho các chỗ cạn và các tảng đá cho các hòn đảo và các góc nhô, từ đó tạo nên một dạng vườn khô (hoặc vườn đá). Khu vườn nổi tiếng nhất là Ryoan-ji có từ nửa cuối thế kỷ XV. Khu vườn có hình chữ nhật ba mặt là tường bằng đất, mặt thứ tư là hành lang của toà nhà Hojo. Vườn có 15 tảng đá với nhiều hình dáng được xếp thành 5 nhóm trên cát trắng. Mỗi nhóm có số lượng tảng đá khác nhau: một nhóm 5, hai nhóm 3 và hai nhóm 2. Những tảng đá tạo hình ảnh hổ mẹ vòi’ cáe hổ con bơi qua dòng sông và hướng về một con rồng hung dư… Cũng có người hình dung các hòn đảo Nhật Bản trên đại dương.

Lâu đài Himeji

Tây Kinh Kyoto - P2 1

Tây Kinh Kyoto - P2 1

Khoảng thế kỵ XVI. ở N.tjật mọc lên rất nhiều lâu đài, vừa là pháo đài ở khắp mọi miền đất nước, mỗì lâu đài tượng trưng cho quyền lực tối cao của một lãnh chúa. Nước Nhật thời đó là một quốc gia của những lãnh chúa, mỗi người hùng cứ một phương và người nào cũng muốn thể hiện quyền uy với biểu tượng là những pháo đài kiên cố, đồ sộ. Mỗi lâu đài được xem như một “quyền lực quốc gia” riêng, một nền cai trị riêng với quân đội hùng mạnh.

Thời cực thịnh của việc xây dựng các lâu đài là khoảng thời gian 40 năm từ 1575 đến 1615, trong thời gian đó đã có 100 lâu đài mọc lên. Lâu đài còn lại đến nay được xếp vào hàng đẹp nhất phải kể đến là Himeji xây dựng từ năm 1608 đến 1613. Công trình có chiều cao 46 mét.

Những lâu đài còn lại đến nay như Himeji đã trở thành báu vật trong kho tàng những kiến trúc cổ ở Nhật Bản. Tổng thể kiến trúc có khuôn viên rất rộng, bao gồm toà tháp cao ở giữa, xung quanh có bốn tháp gắn với tường thành xung quanh làm nhiệm vụ canh giữ. Toà tháp giữa chính là nơi ở của lãnh chúa xung quanh có vườn cảnh. Bao quanh khu lâu đài ngoài tường thành còn nhiều lớp hào nước chạy theo địa thế tự nhiên của khu đất.

Một công trình pháo đài khác còn được lưu giữ trở thành một bảo tàng – lâu đài, đó là lâu đài Osaka xây dựng năm 1583, có lần bị cháy do chiến trận được xây lại vào năm 1625, rồi cũng bị cháy lần nữa, lần cuối xây dựng lại vào năm 1931. Tường thành cao 20 mét, hào nước rộng 70 – 90 mét, tường thành xây bằng tảng đá cực lớn, có tảng nặng tới 130 tấn.