Cố đô Tràng An – P2

Cuối đời Đường, Chư ôn phá hủy thành Trường An và Hàn Kiến cho xây dựng một tòa thành mới trên cơ sở của Hoàng Thành. Đó chính là thành Trường An của đời Ngũ Đại, Tống, Nguyên. Tiếp đó đến thời Minh thì tường thành lại được mở rộng và xây cao hơn, trở thành một cứ điểm quân sự khống chế vùng tây bắc và tây nam của Trung Quốc. Tường thành Trường An đời Minh với tên gọi mối là Tây An đã trở thành tòa thành cổ lớn và hoàn chỉnh nhất còn tồn tại đến ngày nay. Thành này đã kế thừa kiểu dáng thành Phong Hạo thời Tây Chu, thành Hàm Dương thời Tần, và cũng mang vóc dáng thành Trường An thời Hán và thời Đường.

Ngày nay vùng Tây An đã trở thành một khu di tích lịch sử rộng lớn và rất nổi tiếng về một kinh đô có quá trình phát triển dài nhất và có nền văn hóa lâu đời nhất của Trung Quốc. Đây cũng là một trong những kho tàng văn hóa nghệ thuật hết sức quý giá của nhân loại. Những di tích lịch sử nổi tiếng trong kho tàng văn hóa này bao gồm:

– Lăng Tần Thủy Hoàng và bảo tàng tượng các binh mã thời Tần Thủy Hoàng nằm ở huyện Lâm Đồng phía đông thành phố Tây An ngày nay. Phía Đông của Lăng là một tổ hợp gồm ba lớp tượng binh mã bằng đất nung giống như người thật và ngựa thật cả về hình thức lẫn tầm cỡ. Tất cả xếp thành hàng ngũ như dàn thế trận tiến lên phía trước. Khí thế rất sinh động. Vụ khai quật những tượng binh mã này được tiến hành vào những năm bảy mươi đã làm chấn động cả thế giới.

– Ba căn hầm chứa tượng binh mã gồm tượng bộ binh, binh cung nỏ và chiến xa, tất cả đều trong tư thế dàn binh, uy nghi tiến bước thể hiện khí thế hào hùng. Những bức tượng người và ngựa đều lớn như thật được tạo hình rất sinh động, thể hiện một trình độ nghệ thuật điêu luyện được xem là kho tàng văn hóa nghệ thuật độc nhất vô nhị trên thố giới. Đó cũng là vốn quý để có thể nghiên cứu về lịch sử quân sự cũng như kết cấu binh trận đời Tần.

Chỉ riêng căn hầm số 1 đã đào được 6 cỗ xe 4 ngựa bằng đất và 6000 võ sĩ. Tượng binh mã của căn hầm này với tượng binh mã của căn hầm thứ 2 và 3 cộng lại có đến một sư đoàn.

Sau đó người ta lại đào được ở phía tây của lăng Tần Thủy Hoàng một căn hầm toàn là các tượng bằng đồng: 1 cỗ xe ngựa, 4 tượng ngựa và 1 tượng xà ích, có kích thước to bằng thật. Tượng người và ngựa rất sinh động, các cỗ xe đồng được trang sức rất lộng lẫy trong đó có 749 đồ vật bằng vàng và 817 bằng bạc, nghệ thuật đúc, điêu khắc và gia công rất tinh tế. Đây cũng là tư liệu quý cho người ngày nay nghiên cứu về lịch sử luyện kim thời cổ đại ở Trung Quốc.

– Rừng bia Tây An: cũng là một di tích độc nhất vô nhị trên thế giới, sử sách ghi chép rằng rừng bia này có từ thời Bắc Tống (1090), hiện nay các bia được đặt ở 6 phòng trưng bày, 6 đường hành lang và một nhà bia trong Viện bảo tàng tỉnh Thiểm Tây, tổng cộng có hơn 2300 tấm. Rừng bia Tây An là kho tàng văn hóa bằng đá đồ sộ để lại nhiều dấu tích của các nhà thư pháp nổi tiếng, những sự kiện lịch sử quan trọng về giao lưu văn hóa trong và ngoài nước cũng như những địa danh nổi tiếng… Trên mỗi tấm bia, ở phẩn đầu, phần bệ và hai bên hông đều có khắc hình người, hình chim muông, hình đồ họa, được xem là những kiệt tác của nghệ thuật điêu khắc trên đá. Ngoài ra, còn có 114 bia đá hợp thành bộ kinh bằng đá có khắc hơn mười bộ sách cổ chừng 65 vạn chữ. Đó là bộ sách bằng đá lớn nhất thế giới hiện nay.

– Hai công trình kiến trúc quan trọng từ đời Đường ở Trường An còn lưu lại cho đến nay là Tháp Đại Nhạn và Tháp Tiểu Nhạn nằm ở phía nam thành phô’ Tây An ngày nay. Tháp Đại Nhạn nằm trong chùa Từ Ân do Cao Tăng Huyền Trang cho xảy dựng từ thời Đường Cao Tông, năm 652. Tháp xây trên một bệ cao bằng gạch, mặt bằng hình vuông, có 7 tầng cao 64m trông rất uy nghi. Đây là một điển hình về tháp gạch ở Trung Quốc. Tháp đã được trùng tu vào thời Minh. Tháp Tiểu Nhạn nằm trong chùa Thiên Phú xây thời Đường Trung Tông cảnh Long cũng bằng gạch có nhiều tầng mái, có chiều cao 43m. Tháp Tiểu Nhạn được trùng tu vào năm 1949 và vẫn bảo tồn được kiểu dáng từ thời Đường.

– Lầu chuông Tây An nằm ở trung tâm thành phố hiện nay, được xây dựng từ năm 1384 thời Minh. Lầu cao 34m có 3 tầng mái, 4 góc cong lên thanh thoát. Đây là lầu chuông cổ lớn nhất và được bảo tồn hoàn chỉnh nhất ở Trung Quốc.

Cố đô Tràng An - P2 1
Kiến trúc cống thành

Cố đô Tràng An - P2 1
Chùa Pháp Môn

Ngoài ra vùng phụ cận Tây An còn là nơi tập trung nhiều lăng mộ của các đời vua Trung Quốc như: Lăng Tần Thủy Hoàng, Mậu Lăng, Chiêu Lăng, Càn Lăng.

– Lăng Tần Thủy Hoàng ỏ chân núi Lê Sơn, huyện Lâm Đồng, cao to và uy nghi, tổng thể nằm trong vùng đất có diện tích tới 56km2. Lăng Tần Thủy Hoàng hiện nay chưa khai quật do những hạn chế về khả năng khoa học và công nghệ về bảo quản.

– Mậu Lăng ở huyện Hưng Bình là lăng mộ của Hán Vũ Đế, cách Tây An khoảng 45km về phía tây. Cạnh lăng còn có 2 mộ danh tướng thời Hán: Vệ Thanh và Hoắc Khứ Bệnh. Phía trước lăng dựng nhiều tác phẩm nghệ thuật bằng đá như các tượng người, ngựa, hổ đá, cá đá… được điêu khắc từ những khối đá lớn rất mộc mạc mà hoành tráng. Đây được xem là công trình nghệ thuật điêu khắc đá dạng khối sớm nhất ở Trung Quốc.

– Chiêu Lăng nằm trên ngọn núi cửu Trùng huyện Lễ Tuyền. Đây là lăng mộ của Đường Thái Tông Lý Thế Dân. Lăng tròn, chu vi 60km, xung quanh có 167 ngôi mộ chôn theo. Những tác phẩm điêu khắc ở Chiêu Lăng cũng rất phong phú. Ngoài 24 tấm bia đá còn có “Chiêu Lăng lục tuấn” là 6 bức phù điêu mô tả 6 con tuấn mã đã thắng cương, là công trình kỷ niệm công lao khai quốc của Đường Thái Tông. Sáu con tuấn mã được khắc họa rất sinh động, đường nét uyển chuyển, mỗi con một tư thái. Đây là một kiệt tác rất điển hình trong lịch sử tượng nổi ở Trung Quốc.

– Càn Lăng ở phía bắc huyện Càn, nằm trên núi Lương Sơn, phía tây của Tây An. Đây là mộ hợp táng của vua Đường Cao Tông Lý Trị và nữ hoàng đế Võ Tắc Thiên, lăng có chu vi 40km. Hai bên cửa lăng có dựng bia và các cột hoa biểu. Đường vào lăng có tượng người đá, ngựa đá, thú đá, chim đá. Tổng cộng 10 bức cùng với 61 bức là tượng các tân vương. Xung quanh lăng cũng có 27 ngôi mộ chôn theo.

– Cung Hoa Thanh được xây dựng từ thời Đường bên bờ đầm Hoa Thanh ở chân núi Ly Sơn, phía đông Tây An. Đầm Hoa Thanh có nguồn suối nước nóng, là nơi Dương Quý Phi tắm và xông hơi.

– Lăng Hoàng đế trẽn đỉnh Kiều Sơn là nơi đặt di cốt các vị Hoàng đế được coi là tổ tiên của dân tộc Trung Hoa. Hàng năm, cứ vào dịp Thanh Minh, có nhiều người Trung Quốc ở khắp nơi trong nước cũng như những Hoa kiều ở nước ngoài cùng nhau về đây để tưởng niệm các vị Hoàng đế và tổ tiên.
Những di tích lịch sử vô cùng tráng lệ ở Tây An đã khiến thành phố này trở thành một trung tâm văn hóa nghệ thuật nổi tiếng thê’ giới và thu hút rất đông du khách.

THỜI GIAN VÀ CÁC TRIỀU ĐẠI ĐẶT KINH ĐÔ TẠI TRƯỜNG AN

Cố đô Tràng An - P2 1