Bắc Kinh – P1

Thủ đô Bắc Kinh là một trong những kinh đô cổ nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc. Từng là kinh đô của các chiều đại phong kiến: Liêu (907-1125), Kim (1115-1234), Nguyên (1206-1368), Bắc Kinh có lịch sử tới cả 1000 năm.
Từ đời Nguyên ở thế kỷ 13, kinh đô mang tên Đại Đô. Nhà Minh thay thế nhà Nguyên tận dụng địa bàn Đại Đô để phát triển, mở rộng thành thủ đô Bắc Kinh.
Hình thể của thủ đô Bắc Kinh ngày nay bao gồm Thành nội, Thành ngoại, Hoàng thành và Tử cấm thành. Tử cấm thành (cũng được gọi là Cố Cung) là nơi đặt các cung điện của nhà vua suốt hai triều đại Minh (1368-1644) và Thanh (1616-1911). Thành nội nằm về phía bắc trên địa bàn Đại Đô cũ, Thành ngoại là phần phía nam được mở rộng về sau. Tử cấm thành nằm trong Hoàng thành đều là vị trí trung tâm Thành nội.

Bắc Kinh - P1 1
Thiên An Môn – kiến trúc tiêu biểu của Bắc Kinh

Bắc Kinh - P1 1

1. Tử cấm thành 3. Thái miếu 5. Thiên đàn 7. Tây uyển 9. Quốc tử giám

2. Hoàng thành 4. Xã Huệ đàn 6. Tiên nông đàn 8. Cảnh sơn 10. Di hoà cung

Bản đồ Bắc Kinh thời Minh, Thanh 

1. Vườn ngự uyển
2. Cung Khôn Ninh
3. Cung Càn Thanh
4. Điện Thái Hoà

5. Điện Trung Hoà
6. Điện Thái Hoà
7. Thái hoà môn
8. Ngọ môn

9. Điện Văn hoa
10. Điện Phụng tiên
11. Điện hoàng cấp
12. Cung từ Ninh

13. Điện Vũ Anh
14. Thần võ môn
15. Đông hoa môn
16. Tây hoa môn

Tử cấm thành (Cố cung) là hạt nhân của Hoàng thành và cũng là thủ đô Bắc Kinh ngày nay.
Đây là một tổng thể kiến trúc tiêu biểu cho nền văn hoá nghệ thuật truyền thống rất dặc sắc của nước Trung Hoa. Nằm trong khuân viên hình chữ nhật 960x760m, tổng thể kiến trúc rộng tới 72 ha bao gồm hơn một trăm toà cung điện nguy nga lộng lẫy.
Khởi đầu xây dựng vào năm 1406 (thời Hoàng đế Chu Đệ tức Minh Thành Tổ), hoàn thành vào năm 1420 (thời vua Vĩnh Lạc năm thứ 18) và cũng được tu bổ vào những đời sau.
Các cung điện được bố trí cân xứng hai bên trục chính hướng bắc-nam, tạo nên không khí uy nghi và hoành tráng của chốn cung đình. Từ trục này, quy hoạch thành phố Bắc Kinh cũng được phát triển cân xứng về các phía, trở thành một trong những thủ đô lớn đẹp trên thế giới hiện nay.
Hào thành rộng 52m bao bọc xung quanh Tử cấm thành vừa có tác dụng bảo vệ vừa tăng thêm vẻ đẹp cho khung cảnh kiến trúc do gương nước phản chiếu ánh trời mây cùng với cây cối và kiến trúc.
Tường thành cao 10m sơn màu đỏ sẫm kết hợp với các kiến trúc vọng lầu đặt ở bốn góc tạo nên dáng vẻ uy nghi và thâm nghiêm của nơi cung cấm. cổng thành là bộ phận kiến trúc quan trọng gắn kết với các vòng thành, định vị ranh giới các khu vực Hoàng thành, Tử cấm thành. Riêng tử Cấm thành có bốn cửa chính là: Ngọ môn phía nam, Thẩn võ môn phía bắc, Đông Hoa môn phía đông và Tây Hoa môn phía tây. Ở từng khu vực nhỏ của Tử Cấm thành và của Hoàng thành còn có những cửa riêng được canh phòng cẩn mật.
Theo hướng của trục chính trong phạm vi Tử cấm thành lần lượt từ nam lên bắc có những công trình quan trọng nhất là: Thiên an môn, Ngọ môn, Thái hoà môn, cụm ba cung điện phía trước (Thái Hòa, Trung Hòa, Bảo Hòa), cụm ba cung điện phía sau (Càn Thanh, Giao Thái, Khôn Ninh), tiếp đến vườn Ngự uyển và Thần võ môn phía bắc.
Thiên An môn là một kiến trúc rất tiêu biểu của Hoàng thành Bắc Kinh xưa, được dùng làm biểu tượng trên quốc huy Trung Quốc hiện nay. Được xây dựng vào năm 1420 lúc đầu mang tên Thừa thiên môn nhưng đến năm 1651 được xây lại và mang tên Thiên an môn.
Từ chức năng là cổng chính phía nam của Hoàng thành và là nơi ban bố chiếu thư của nhà vua, nay có chức năng là lễ đài trước một quảng trường rộng lớn, tập hợp rất đông dân cư trong những buổi lễ nghi quan trọng. Sách cũ còn ghi lại người có công tạo dựng kiến trúc quan trọng này là Khoái Tường và Lục Tường đều sinh vào năm 1374 ở tỉnh Giang Tô. Công trình có độ cao 33,7m.

Tiền Tam điện là cụm ba cung điện phía trước có vai trò quan trọng nhất trong quần thể kiến trúc Tử cấm thành, đó là các điện Thái Hoà, Trung Hoà và Bảo Hoà. Đây là nơi chính yếu để nhà vua thiết triều, họp mặt quần thần và đón tiếp sứ giả nước ngoài.
Điện Thái hoà có quy mô nhất, công trình có chiều dài gần 64m (có 9 gian nhà và 2 hành lang) rộng hơn 37m, cao 27m. Bộ khung nhà đồ sộ với 84 cột và 182 dầm xà ngang dọc được chạm khắc tinh vi và sơn son thiếp vàng. Đây là công trình bằng gỗ lớn nhất ở Trung Quốc còn được lưu giữ.
Trên khung nhà có chạm khắc rất nhiều hình rồng thể hiện nơi vua ngự trị. Trần nhà cũng được trang trí đẹp tạo thành bức tranh với hình 17 con rồng. Giữa điện là ngai vàng của vua đặt trên cao cũng được trang trí hình rống. Người ta ước tính toàn bộ công trình điện Thái Hoà cả trong và ngoài có tới trên 13.000 hình rồng chạm khắc hoặc thể hiện trên tranh vẽ.
Hậu Tam cung là cụm ba cung điện phía sau (điện Giao thái ở giữa, cung Càn thanh phía trước và cung Khôn ninh phía sau). Cung Càn thanh là nơi ở của vua, cung Khôn ninh là nơi ở của Hoàng Hậu, điện Giao thái xây sau là nơi tiếp nối giữa “Càn” (trời) và Khôn” (đất).
Hai phía đông tây của các cung điện chính còn có sáu cung điện phía đông (đông lục cung) và sáu cung điện phía tây (tây lục cung) dành cho các vương phi, cung tần, mỹ nữ và hậu cần.

Tổng thể ba cung điện phía trước (tiền tam diện): diện Thái Hoà (trái), điện Trung Hoà (giũa) và diện Báo Hoà (phải) trên thềm bệ dá.